Blog

Παραδοσιακή ελληνική διατροφή και προσδόκιμο επιβίωσης

Tα οφέλη της παραδοσιακής ελληνικής διατροφής στην υγεία και στο προσδόκιμο επιβίωσης, όπως έχουν καταγραφεί από πολυετείς παγκόσμιες μελέτες.

Σε πρόσφατη διάλεξή του στο Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος με τίτλο «Παραδοσιακή Ελληνική Διατροφή και Προσδόκιμο Επιβίωσης» ο Ομότιμος Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κύριος Αντώνης Καφάτος, παρουσίασε τα οφέλη της παραδοσιακής ελληνικής διατροφής στην υγεία και στο προσδόκιμο επιβίωσης, όπως έχουν καταγραφεί από πολυετείς παγκόσμιες μελέτες.

Προσδόκιμο επιβίωσης

Στην εισαγωγή του, ο κ. Καφάτος, τόνισε πόσο ζοφερή είναι η εικόνα όσον αφορά στον υπολογιζόμενο πληθυσμό της Ελλάδας, αφού μετά το 2010 σημειώνει συνεχή μείωση λόγω της υπογεννητικότητας και της μετανάστευσης. Κάθε χρόνο καταγράφονται στη χώρα μας 31.000 περισσότεροι θάνατοι από τις γεννήσεις, οι οποίες έχουν επίσης μειωθεί, τόσο ώστε σε κάθε οικογένεια να αναλογούν 1,3 παιδιά. Με τον Μέσο Όρο της ΕΕ να φτάνει τα 1,6 παιδιά ανά οικογένεια, η χώρα μας κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις στην Ευρώπη, μαζί με την Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Κύπρο. Αναλύοντας την εξέλιξη της γεννητικότητας  στην Ελλάδα, ο κ. Καφάτος ανέφερε ότι τα μεγαλύτερα επίπεδα είχαν καταγραφεί στις δεκαετίες ’60 και ’70 με Μ.Ο. 2,5 παιδιά ανά οικογένεια, με συνεχή όμως πτώση το επόμενο χρονικό διάστημα μέχρι και σήμερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει, επίσης, το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχει αυξηθεί η μέση ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού στις γυναίκες μετά τα 30 έτη, σε αντίθεση με χώρες όπως η Γαλλία, η Φιλανδία, το Βέλγιο και η Λιθουανία όπου οι γυναίκες αποκτούν το πρώτο τους παιδί σε ηλικία μεταξύ 27-29 έτη.

Το προσδόκιμο επιβίωσης στην Ελλάδα υπολογίζεται περίπου στα 81 έτη, σε υψηλότερα επίπεδα από τον Μ.Ο. των χωρών του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), ενώ έχει αυξηθεί κατά 2 περίπου χρόνια από τα στοιχεία του 2003 (78,9 έτη). Διαφορά υπάρχει επίσης και μεταξύ των δύο φύλων στη χώρα μας, καθώς στις γυναίκες το προσδόκιμο επιβίωσης είναι τα 82 έτη ενώ στους άντρες τα 79. Μέχρι και τις αρχές τις δεκαετίας του ΄90, το προσδόκιμο επιβίωσης κατά τη γέννηση στην Ελλάδα ήταν το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της Ευρώπης. Την ίδια δεκαετία, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ (ΕΕ 15) κέρδισαν έδαφος και ξεπέρασαν τα ποσοστά της Ελλάδας ακόμα και στο προσδόκιμο επιβίωσης, ενώ κυρίως οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης παραμένουν ακόμα σε αρκετά πιο χαμηλά επίπεδα.

Διατροφή

Σύμφωνα με τα στοιχεία έρευνας που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο  επιστημονικό περιοδικό Lancet (Απρίλιος 2019), και στην οποία εξετάστηκε η θνησιμότητα σε 195 χώρες, η διατροφή φαίνεται να σχετίζεται με τις πρώτες αιτίες θανάτου παγκοσμίως, όπως είναι τα κακοήθη νεοπλάσματα, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης. Ο κ. Καφάτος τόνισε ότι: «Τα πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι πρέπει να αλλάξουμε τις διατροφικές μας επιλογές, για να ελαττώσουμε τον κίνδυνο για χρόνια νοσήματα». Πράγματι, ο κυριότερος παράγοντας που αποδεικνύεται από την έρευνα ότι συνδέει τις διατροφικές συνήθειες με τα χρόνια νοσήματα είναι η υπερκατανάλωση αλατιού, ενώ ακολουθούν η χαμηλή κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, φρούτων και λαχανικών, θαλασσινών με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά Ω3 και η υπερκατανάλωση πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και επεξεργασμένου κρέατος. Ο κ. Καφάτος ανέφερε, επίσης, ότι άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόωρη θνησιμότητα είναι η έλλειψη σωματικής άσκησης, το κάπνισμα και η κατανάλωση οινοπνευματοειδών ποτών. Η μόλυνση του περιβάλλοντος αδιαμφισβήτητα επιβαρύνει την κατάσταση της υγείας, ενώ οι κατάλληλες επιλογές και παρεμβάσεις μπορούν να μεταβάλλουν κάποιους γενετικούς και βιολογικούς παράγοντες πχ η κατάλληλη διατροφή στην περίπτωση γενετικής υπερλιπιδαιμίας μπορεί να ελαττώσει τον κίνδυνο εμφράγματος.